Fabryka Schindlera

Rozmiar: 16471 bajtów

Rozmiar: 20883 bajtów

Rozmiar: 19547 bajtów

Rozmiar: 22856 bajtów

Rozmiar: 19626 bajtów

Rozmiar: 25787 bajtów

Rozmiar: 19848 bajtów

Rozmiar: 23927 bajtów

Rozmiar: 22374 bajtów

foto: Gaweł Kownacki


Fabryka Schindlera

Pierwsza Małopolska Fabryka Naczyń Emaliowanych i Wyrobów Blaszanych "Rekord sp. z o.o.", powstała w 1937 roku i początkowo mieściła się przy ul. Romanowicza 9, a od stycznia 1938 roku w nowym budynku przy ulicy Lipowej 4. Początkowo zatrudniała ok. 50 pracowników. W czerwcu 1939 roku została postawiona w stan upadłości. W listopadzie tego roku jej powiernikiem został Oskar Schindler. W 1947 roku fabryka została przejęta na rzecz skarbu państwa. Od 1948 roku jest pod zarządem Zakładów Wytwórczych Podzespołów Telekomunikacyjnych TELPOD. Obecnie znajduje się w stanie likwidacji.

Oscar Schindler urodzony wiosną 1908 roku na terenie byłej Czechosłowacji, wychowany wśród dzieci rabina stopniowo bezwolnie poddaje się biegowi wydarzeń lat 30. - przyłącza się do partii nazistów, Gestapo szybko dostrzega jego siłę charakteru i werbuje do agencji, mającej na celu zbieranie informacji o Polakach.

W ten oto sposób we wrześniu 1939 roku do okupowanego przez Niemców Krakowa przyjeżdża Schindler - przemysłowiec i członek NSDAP. W nadziei na rozwinięcie interesu na szeroką skalę, wykorzystując wojenne realia przejmuje pożydowską fabrykę "Rekord", w której przy pomocy taniej siły roboczej pracuje na potrzeby i wzmocnienie armii niemieckiej. Posługując się kontaktami wśród wysokopostawionych Niemców uzyskuje zgodę na zatrudnianie Żydów w swojej fabryce. Wspomnienia ocalałych są zgodne w jednej kwestii: w miarę upływu czasu dociera do niego bestialstwo planu Hitlera. Nie chcąc uczestniczyć w eksterminacji Żydów, musi zaryzykować próbę walki z okupantem. Za cenę narażania własnego życia, za wszelką cenę postanawia ratować pracujących u niego Żydów oraz ich rodziny. Ogromnym nakładem finansów i starań zapewnia "swoim Żydom" pożywienie i poczucie bezpieczeństwa - wszystko to, czego brakuje w innych obozach. Pod pozorami pracy na rzecz budowania Rzeszy zatrudnia w swojej fabryce coraz większą ilość bezwartościowej siły roboczej. Świadomy tragicznego losu, jaki spotykał żydowskie dzieci i starców, ratuje im życia zatajając ich rzeczywisty wiek pracowników. W obawie przed okupantem wokół fabryki ustawia straże; sam nie opuszcza "swoich Żydów" dzień i noc.

Gdy w drugiej połowie 1944 roku, Niemcy zamierzają wymordować Żydów przed wycofaniem swoich wojsk przed zbliżającym się frontem wschodnim, Schindler przenosi fabrykę w Sudety wraz z wszystkimi pracownikami. Pozostaje jednak pytanie jak wykupić ich los z rąk hitlerowców? Wraz ze swym księgowym Itzhakiem Sternem opracowuje słynną "Listę Schindlera", dzięki której wykupuje i przewozi do nowej fabryki w Sudetach ponad 1100 osób - ocalając im tym samym życie.

Oscar Schindler jest postacią niewątpliwie tragiczną. Historia II wojny światowej zapamięta go na zawsze jako Niemca o dwojakiej naturze: cynicznego współpracownika hitlerowców, z drugiej jednak strony, altruistę i człowieka o wielkim, nieustraszonym sercu. Schindler sprzed wojny i Schindler ukształtowany przez doświadczenia okupacji to dwa niepodobne do siebie oblicza.

Po wojnie uhonorowany odznaczeniem "Sprawiedliwy wśród narodów świata" Schinlder pozostaje namacalnym dowodem na istnienie bezinteresowności i ponadczasowych wartości...

Wielkie dzieło znanego reżysera Stevena Spielberga - "Lista Schindlera" - otrzymało aż 7 Oscarów, w tym za najlepszy film, reżyserię, zdjęcia i scenografię dla Alana Starskiego i Ewy Braun. Podczas realizacji filmu wykorzystano m.in. klatkę schodową budynku przy ul. Lipowej 4. Rewelacją towarzyszącą niesamowitemu napięciu wokół filmu, było odkrycie Romy Ligockiej - kobiety, która dzięki ogromnej sile charakteru zdołała przeciwstawić się wyrokom historii, by odnaleĽć szczęście i nadać swemu życiu sens... Na podstawie jej wspomnień powstała powieść na faktach autentycznych "Dziewczynka w czerwonym płaszczyku".

Małgorzata Gadomska (podgorze.pl)

OSKAR SCHINDLER


Oskar Schindler w towarzystwie ocalonych Żydów

28 kwietnia 1908 - Oskar Schindler przychodzi ra świat w Zwittau, przemysłowym miasteczku na Morawach, prowincji Austro-Węgier. Morawy położone są w Sudetach, pomiędzy Czechami a Słowacją.
12 października 1939 - Naziści ustanawiają Kraków siedzibą generalnej Guberni. Hans Frank, adwokat Hitlera, zostaje mianowany Gubernatorem okupowanej Polski. Wszystkim Żydom, za wyjątkiem tych, którzy otrzymują status "podstawowych robotników", zaleca "dobrowolnie" opuścić miasto. Kilka miesięcy później Niemcy postanawiają osobiście zająć się tą sprawą i deportują 32 000 Żydów do Warszawy, Łodzi i innych miast. Schindler zawiera znajomość ze Sternem.



Styczeń 1940 - Schindler otwiera Fabrykę Naczyń Emaliowanych na krakowskim Zabłociu przy ul. Lipowej 4
1 sierpnia 1940 - Hans Frank wyznacza Żydom ostateczny termin dobrowolnego opuszczenia Krakowa. Ludzie szaleńczo poszukują dokumentów potwierdzających posiadanie "podstawowego" zawodu. Pod presją Sterna Schindler zatrudnia w "Emalii" pierwsze 150 osób pochodzenia żydowskiego.
10 listopada 1940 - Od tego dnia, dekretem władz nazistowskich w Generalnej Guberni, wszyscy Żydzi powyżej 9 roku życia muszą nosić opaskę z Gwiazdą Dawida.
20 marca 1941 - Na Krakowskim Podgórzu powstaje getto. Jak napisała Lucy Dawidowicz, "Krakowskie Getto otoczyły mury w kształcie żydowskich macew, kamieni nagrobnych, symbolu o przerażająco dosłownym charakterze".
1 czerwca 1942 - Rozpoczyna się pierwsza deportacja Żydów z Krakowa do Bełżca.
13 marca 1943 - Początek akcji likwidacji Krakowskiego Getta.
Jesień 1944 - Schindler przygotowuje "listę" Żydów niezbędnych w fabryce i wszelkimi sposobami forsuje uznanie jej przez Amona Goetha. Wraz ze swoimi robotnikami wyjeżdża do Czechosłowacji, gdzie w Brunlitz otwiera nową fabrykę.
13 września 1944 - SS aresztuje Amona Goetha i oskarża go o czarnorynkowe interesy. 300 "Schindlejuden" jedzie omyłkowo do Auschwitz zamiast do Brunnlitz. Schindler osobiście odzyskuje zaginionych robotników
28 kwietnia 1962 - Schindler otrzymuje tytuł Sprawiedliwego Wśród Narodów Świata.
9 października 1974 - Schindler umiera we Frankfurcie, w Niemczech Zachodnich. Zostaje pochowany na protestanckim cmentarzu na Wzgórzu Syjon w Jerozolimie.

 
 

PAMIĘĆ I HOŁD


Steven Spielberg - przy pracy


Historia Oskara Schindlera zainspirowała australijskiego pisarza Thamasa Keneally. Na jej podstawie napisał dokumentalną powieść "Lista Schindlera", która została wyróżniona Bookers Prize - najważniejszą brytyjską nagrodą literacką w kategorii książka roku 1982. We wstępie autor przywołuje dzień, w którym odwiedził sklepik z galanterią skórzaną w Beverly Hills. Działo się to w roku 1980. Właścicielem sklepu był Poldek Page-Pfefferberg, jeden z uratowanych przez Schindlera Żydów. Pfefferberg od lat starał się zainteresować jakiegokolwiek pisarza opowieścią o losach Oskara Schindlera, bez skutku, aż do dnia, w którym odwiedził go Keneally.
Dwanaście lat później wybitny reżyser Steven Spielberg nakręcił filmową wersję "Listy Schindlera". Opowieść o niemieckim przemysłowcu ratującym życie przeszło tysiącowi polskich Żydów zdobyła siedem Oskarów, m. in. w kategoriach najlepszy film oraz najlepszy reżyser. Znaczna część filmu Spielberga zrealizowana została w Krakowie, w historycznym budynku fabryki Schindlera przy ul. Lipowej 4.



Fabryka Schindlera przyciąga rzesze turystów zagranicznych. Stworzenie w tym budynku nowoczesnego centrum kultury i sztuki, oddanie tego obiektu do zwiedzania społeczeństwu Europy i świata, uczczenie pamięci człowieka, który poświęcił majątek ratując setki ludzi jawi się jako niezwykle istotne. Te właśnie cele realizować będzie nowo powstała Fundacja im. Oskara Schindlera, powołana przez KCI S.A., obecnego właściciela budynku fabryki. Tablica pamiątkowa i wystawa fotografii z planu zdjęciowego są pierwszym etapem projektu "Fabryka Schindlera". W nieodległej przyszłości Fundacja planuje otwarcie sali projekcyjnej, która umożliwiłaby obejrzenie "Listy Schindlera" w historycznym budynku, w którym wydarzyła się przedstawiona przez Spielberga historia. W ramach tego projektu organizowane będą wystawy stałe i czasowe, koncerty, wykłady. Stare hale przemysłowe sąsiadujące z Fabryką Schindlera zostaną przystosowane do pełnienia funkcji sal koncertowych oraz muzealnych.